SIMEOX - skuteczne oczyszczanie płuc dzięki drenażowi autogenicznemu

09-11-2018

Usuwanie wydzieliny z oskrzeli jest koniecznym składnikiem rehabilitacji oddechowej pacjentów cierpiących na przewlekłe choroby płuc. Klinicyści stosują w tym celu różne techniki.

Śluz oskrzelowy jest żelem o dużej złożoności i swoistych cechach fizycznych. Od 2012 r. Physio-Assist współpracuje z CNRS (Narodowym Centrum Badań Naukowych) i Inserm (Krajowym Instytutem Zdrowia i Badań Biomedycznych) w badaniach nad właściwościami reologicznymi i zachowaniem śluzu oskrzelowego (żródła 1,2,3).

Przeprowadzone badania in vitro wykazały, że śluz jest tiksotropowy, co oznacza, że pod wpływem określonego bodźca w spektakularny sposób zmienia konsystencję na płynną. Badania dowiodły również, że przy zastosowaniu optymalnego bodźca śluz upłynnia się w mniej niż 2 sekundy, ale też równie szybko wraca do pierwotnej postaci, gdy bodziec przestaje działać. W celu skutecznej ewakuacji wydzieliny śluz trzeba stymulować podczas wykonywania drenażu.

W wyniku kolejnych etapów badań stworzono cyfrowy model płuca, na którym weryfikowano prawidłowe rozprzestrzenianie się fal w płucach pacjenta i skuteczność ich wpływu na śluz zalegający w dystalnych odcinkach oskrzeli. Rezultaty badań nad właściwościami reologicznymi śluzu oskrzelowego stały się kanwą dla projektu skonstruowania urządzenia Simeox.

Faza wdechu nie jest wspomaga przez aparat, dlatego pacjent musi być zdolny do samodzielnego wzięcia głębokiego, wolnego wdechu. Podczas wydechu pacjent za pomocą pilota uruchamia Simeox, który zapewnia upłynnianie i przemieszczanie śluzu. Simeox generuje serię sygnałów przy niskim ciśnieniu, które są optymalnym bodźcem dla drzewa oskrzelowego. Aparat sam kontroluje wysyłanie sygnałów, bez udziału pacjenta. Po serii podciśnień następuje powrót do ciśnienia atmosferycznego, co pozwala uniknąć zapadnięcia się oskrzeli. Wydech jest bierny, pacjent nie wkłada w niego wysiłku, dzięki czemu sesja terapeutyczna jest nie tylko skuteczna, ale relaksująca.

 

Hughes Gauchez

 

Używam aparatu Simeox od około 2 lat i w tym czasie przetestowałem go w pracy z pacjentami dorosłymi i pediatrycznymi o różnych profilach (pacjenci chorujący na mukowiscydozę, POChP, POChP i astmę itd.), którym pomagałem w skutecznym usuwaniu zalegającej wydzieliny oskrzelowej.

Główną dolegliwością, na jaką uskarżają się pacjenci niewydolni oddechowo, jest duszność skojarzona z dużym i szybkim męczeniem się. Trudności oddechowe z komponentem sensorycznym i afektywnym są często następstwem hiperinflacji płuc, w szczególności w zespołach obturacyjnych. Podłożem hiperinflacji może być stan zapalny, skurcz, nagromadzenie wydzieliny lub połączenie tych trzech przyczyn.

Lekarze opanowują stany zapalne i skurcz oskrzeli, a zarazem łagodzą objawy duszności za pomocą farmakoterapii. Usuwaniem wydzieliny zalegającej w drzewie oskrzelowym zajmuje się fizjoterapia oddechowa.

Drenaż autogeniczny jest techniką doskonale opracowaną, uznaną w środowisku międzynarodowym i w pełni adekwatną do potrzeb pacjentów wrażliwych. Drenaż autogeniczny jest zgodny z fizjologią oddychania, a do jego prowadzenia nie ma przeciwskazań, gdyż dopasowuje się do warunków fizjopatologicznych każdego pacjenta, nigdy nie potęgując duszności, niestabilności oskrzelowej ani szybkiego męczenia się. Ćwiczenia te, wykonywane w stanie pełnego zrelaksowania, przywracają pacjentom przyjemność oddychania.

 

 Hauges Gauchez w trakcie zabiegu SIMEOX

 

Obecny stan wiedzy na temat mukowiscydozy, mięśni oddechowych, śluzu i fizjologii skłania nas do ogromnej ostrożności w kwestii rekrutowania obszarów słabo lub źle upowietrznionych. Pierwszym krokiem we wszystkich działaniach podejmowanych w celu usunięcie zalegającej wydzieliny jest rozluźnienie śluzu. Służą do tego skuteczne leki wziewne, dobre nawilżenie oraz aktywność fizyczna, która, jak dowiedziono, poprawia transport przezbłonowy i blokuje kanał sodowy.

Kolejnym etapem przygotowawczym jest optymalizacja ruchomości kostno-stawowej i mięśniowej zespołu mięśni oddechowych (rozciąganie, joga, użycie aparatów). Warunkiem skutecznego usuwania wydzieliny oskrzelowej jest uzyskanie idealnie równomiernego upowietrznienia u pacjenta z zaburzoną mechaniką oddychania. Zależy to od jakości wdechu. Konieczne jest wprowadzenie powietrza pod złogi wydzieliny. Jedną z funkcji pęcherzyków płucnych jest indukowanie wydechu. Od wartości ciśnienia pęcherzykowego uzyskanego podczas wdechu zależy efektywność fazy wydechowej. Celem jest zapewnienie równomiernego i synchronicznego przepływu powietrza w docelowym obszarach nagromadzenia śluzu, z najwyższą możliwą prędkością, lecz bez wywołania kompresji oskrzela prowadzącej do spadku przepływu.

Biorąc pod uwagę najnowszą wiedzę o własnościach tiksotropowych śluzu, staram się upłynnić go w trakcie trwania samego drenażu. Taka jest zasada działania aparatu Simeox i dlatego żywo się nim zainteresowałem. Aparat Simeox jest doskonale przystosowany do drenażu autogenicznego, toteż szybko włączyłem go do swojej rutynowej praktyki. Wykorzystanie aparatu Simeox podczas sesji terapeutycznych jest zgodne z zasadami drenażu autogenicznego: są to wolne wdechy wykonywane pod kontrolą terapeuty ze stopniowo zwiększanym oporem manualnym, a następnie przerwa pozwalająca optymalnie rozluźnić mięśnie oddechowe w fazie biernej, podczas której pacjent trzyma w ustach końcówkę Simeoxa. Nie powoduje to zwiększonego zmęczenia.

 

 Pacjentka przygotowuje się do zabiegu oczyszczania płuc SIMEOX

 

Stopniowo terapeuta uczy pacjenta przesuwać objętość życiową w kierunku zapasowej objętości wydechowej. Podczas wydechu biernego (odpowiadającego fazie upłynniania i drenowania wydzieliny), Simeox wytwarza bardzo szybką serię podciśnień przerywaną powrotami do ciśnienia atmosferycznego, co pozwala uniknąć zwiększenia niestabilności i zapadnięcia oskrzeli.

Podczas fazy upłynniania i drenażu wydzieliny kaszel powinien być opanowywany za pomocą wyuczonych technik. Dopiero po zakończeniu sesji pacjent odksztusza wydzielinę przemieszczoną do oskrzeli głównych. Zbyt wczesny kaszel może negatywnie wpływać na skuteczność zabiegu i komfort oddechowy pacjenta.

Stwierdziłem również, że sesje z wykorzystaniem aparatu Simeox pozwalają znacznie poprawić pracę klatki piersiowej u pacjentów. Przywrócenie pewnego stopnia podatności klatki za pomocą aparatu Simeox poprawia funkcjonowanie mięśni oddechowych, zmniejsza duszność i pozwala odzyskać sensoryczną percepcję komfortu oddechowego.

Aparat Simeox jest doskonałym narzędziem wspomagającym usuwanie zalegającej wydzieliny oskrzelowej u pacjentów cierpiących na chroniczne gromadzenie się śluzu i upośledzenie czynności oddechowej. Umożliwia prowadzenie skutecznych sesji terapii oddechowej i nie powoduje działań niepożądanych, gdyż opór oddechowy zostaje zachowany. Pod koniec sesji pacjenci są rozluźnieni, a energia, którą zaoszczędzili podczas drenażu, pozwala im lepiej panować nad kaszlem i w spokoju poświęcać się innym aktywnościom.

Skuteczne usuwanie wydzieliny za pomocą Simeoxa wymaga właściwego wprowadzenia oraz współpracy pacjenta z fizjoterapeutą przeszkolonym w zakresie zasad stosowania tego aparatu oraz podstaw drenażu autogenicznego. Sposób użycia Simeoxa dostosowuje się do potrzeb każdego pacjenta.

 

Hughes Gauchez  - Fizjoterapeuta specjalizujący się w rehabilitacji oddechowej – CKRF w Lille Założyciel i przewodniczący Association Mucoviscidose et Kinésithérapie (Stowarzyszenia Mukowiscydozy i Fizjoterapii) Konsultant Fundancji Vaincre la Mucoviscidose (Pokonać Mukowiscydozę). Przedstawiciel Francji w Międzynarodowym Komitecie Fizjoterapeutów d/s Mukowiscydozy, Trener fizjoterapii oddechowej w P2R Formation

 

Natalia Jeneralska

 

Aleksandra 17 letnia pacjentka chorująca na mukowiscydozę rozpoznana w toku badań przesiewowych noworodków (genotyp F508del/F508del), została przyjęta do oddziału w celu dożylnej antybiotykoterapii z powodu przewlekłego zakażenia Pseudomonas aeruginosa.

Pacjentka mieszka na wsi w województwie mazowiecki. Uczęszcza do liceum ogólnokształcącego. Niechętnie wykonuje codzienne zbiegi inhalacyjno - drenażowe tłumacząc się mała ilością czasu. Zdarza się jej ominąć drenaż drzewa oskrzelowego w ciągu dnia. Aleksandra jest aktywna fizycznie, uczęszcza na zajęcia sportowe w szkole i chętnie jeździ na rowerze i rolkach.

Sporadycznie kaszle nie wykrztusza wydzieliny.

Pacjentka w dniu przyjęcia miała wykonaną spirometrię: FEV1 80%, FEV1%, FVC% 99%.

W warunkach domowych Pacjentka wykonywała drenaż techniką zmiennego ciśnienia oskrzelowego ( PEP oscylacyjny).

Naszym celem podczas codziennych drenaży drzewa oskrzelowego było zmotywowanie Aleksandry do prawidłowego wykonywania drenaży i inhalacji. Pacjentka nie umiała odksztuszać wydzieliny (połykała ją).

Drenaże przy użyciu Simeox były wykonywane przez 10 dni roboczych raz dziennie. Poprzedzony były nebulizacją z soli hipertonicznej i drenażem techniką zmiennego ciśnienia oskrzelowego (PEP oscylacyjny).

 

Aleksandra na samym początku miała problem z wyizolowaniem wibracji tylko w obrębie klatki piersiowej. Podczas wydechu mimowolnie próbowała dobierać powietrze przez nos. Pozycja w której wykonywany był drenaż odgrywała też bardzo istotną rolę.

 

W ostateczności drenaż przy pomocy Simeoxa wykonywany był w pozycji półsiedzącej i bocznej. Kluczem do sukcesu zgrania się oddechowo było założenie klipsa na nos. Aleksandra zaczęła wykonywać drenaże trwające około 20 minut. Podczas wydechu umiała dostosować ustawienie głowy i ustnika w jamie ustnej do siły wibracji tak aby nie drgały policzki i szyja. Nauczyła się w odpowiednim momencie przerwać prace, żeby nie wywołać nieefektywnego kaszlu.

 

Po kilku dniach pracy z Simeox zauważyliśmy u pacjentki zwiększoną ilość wydzieliny. Aleksandra kilkukrotnie odkrztusiła plwocinę, której wcześniej nie odkrztuszała. Zmotywowało ją to do dalszej bardzo chętnej pracy z Simeoxem.

 

Rezultaty

 Podczas 16 dniowej hospitalizacji i 10 dni drenaży przy użyciu Simeox udało nam się zwiększyć FEV1 87%, FEV1%, FVC% 103%. Ogólne samopoczucie pacjentki poprawiło się. Zauważyła, że sposób w jaki wykonuje codzienne drenaże daje efekty. Aleksandra twierdziła, że Simeox „pokazał” jej jak dużo zależy od niej. Im bardziej się skupi tym lepiej jej się wykonuje drenaż. Sama zauważyła rezultaty. Powiedziała że bardzo chętnie pracowałaby z Simeoxem w rejonie albo przy następnej hospitalizacji.

 

 Natalia Jeneralska w Centrum Leczenia Mukowiscydozy w Dziekanowie Leśnym

 

Okiem fizjoterapeuty

 Simeox jest w Centrum Leczenia Mukowiscydozy od roku, jak do tej pory pracowało na nim 25 dzieci w wieku 10-17 lat. Według mnie jest to urządzenie godne dużej uwagi, ale wymagające współpracy ze strony pacjenta. W szpitalu pacjent (nieletni) musi wykonywać drenaż pod stałą kontrolą fizjoterapeuty, natomiast w domu powinien to robić pod kontrolą opiekuna. Każda sesja jest inna, parametry dobieramy zawsze do pacjenta i zawsze dokładnie tłumaczymy na czym polega drenaż. Słuchamy pacjentów i ich odczuć.

Wszyscy pacjenci, którzy pracowali z Simeox bardzo pozytywnie się wypowiadali o takiej formie drenażu drzewa oskrzelowego. I chętnie wdrożyliby go do codziennych zabiegów fizjoterapeutycznych. Z naszych obserwacji wynika że Simeox powinien być poprzedzany nebulizacją z soli hipertonicznej oraz techniką zmiennego ciśnienie oscylacyjnego.

Natalia Jeneralska - Mgr fizjoterapii Centrum Leczenia Mukowiscydozy, Klinika Mukowiscydozy IMiDz, Szpital w Dziekanowie Leśnym

 

 

1.Lafforgue, Olivier & Bouguerra, Nizar & Poncet, Sébastien & Seyssiecq, Isabelle & Favier, Julien & Elkoun, Saïd. (2017). Thermo-physical properties of synthetic mucus for the study of airway clearance. Journal of Biomedical Materials Research Part A. 105. 3025-3033. 10.1002/jbm.a.36161.
2. Lafforgue, Olivier & Seyssiecq, Isabelle &Poncet, Sébastien & Favier, Julien. (2017). Rheological properties of synthetic mucus for airway clearance. Journal of Biomedical Materials Research Part A. 10.1002/jbm.a.36251.
3. Lafforgue, Olivier & Poncet, Sébastien & Seyssiecq, Isabelle & Favier, Julien. (2016). Rheological Characterization of Macromolecular Colloidal Gels as Simulant of BronchialMucus